Een boekhouder zorgt dat de administratie juist en op tijd is en dat de aangiftes kloppen. Een controller zorgt dat de cijfers betrouwbaar, tijdig en verklaarbaar zijn, met een strakke maandafsluiting en rapportage. Een CFO gebruikt die cijfers om vooruit te sturen: forecast, financiering, investeerders en strategische keuzes. Je hebt ze alle drie nodig zodra je groeit, maar zelden alle drie fulltime en zelden alle drie tegelijk.
De vraag die founders ons het vaakst stellen is niet "wat doet een CFO?", maar "is het nu tijd?". Het eerlijke antwoord: dat hangt minder af van je omzet dan van de beslissingen die op tafel liggen. Een bedrijf met €2 miljoen omzet dat een investeringsronde voorbereidt, heeft eerder CFO capaciteit nodig dan een stabiel bedrijf met €8 miljoen omzet zonder financieringsvraag. Dit artikel geeft beslisregels per fase, een eerlijke kostenvergelijking en wat een fractional CFO in de eerste 90 dagen concreet oplevert.
Wat is het verschil tussen boekhouder, controller en CFO?
De eenvoudigste indeling: de boekhouder kijkt terug, de controller bewaakt het nu, de CFO kijkt vooruit.
- Boekhouder: verwerkt inkoop en verkoopfacturen, matcht bankmutaties, doet de btw aangiftes en bereidt de jaarstukken voor. Output: een juiste, complete administratie. Vraag die hij beantwoordt: "wat is er gebeurd?"
- Controller: sluit de maand af met aansluitingen en overlopende posten, bewaakt de interne beheersing (wie mag wat betalen, functiescheiding), maakt de maandrapportage, het budget en de analyse van afwijkingen. Vraag: "kloppen de cijfers en waarom wijken ze af?"
- CFO: vertaalt cijfers naar keuzes. Forecast en scenario's, financieringsstructuur, gesprekken met bank en investeerders, prijsstrategie, kapitaalallocatie, de opbouw van het finance team. Vraag: "wat gaan we doen, en kunnen we het betalen?"
Een veelgemaakte denkfout is dat dit een ladder is waarbij de CFO de boekhouder vervangt. Het is een stapel: de CFO staat op het werk van de controller, en de controller op dat van de boekhouder. Een CFO zonder betrouwbare maandcijfers schrijft scenario's op drijfzand.
Welke rol heb je nodig in welke groeifase?
De omzetindicaties hieronder zijn vuistregels uit de praktijk, geen harde grenzen. Complexiteit (meerdere entiteiten, internationale verkoop, voorraad, investeerders) telt zwaarder dan omzet.
- Start (tot circa €1 miljoen omzet, minder dan 10 medewerkers): een goede boekhouder met een actueel dashboard is genoeg. Strategisch advies haal je ad hoc in, bijvoorbeeld bij de keuze voor een BV of eenmanszaak of een holdingstructuur.
- Groei (circa €1 tot €5 miljoen, 10 tot 40 medewerkers): de controllerfunctie wordt nodig, maar meestal niet fulltime. Maandafsluiting binnen een week, maandrapportage, budget. Een fractional CFO voor een paar dagen per maand zodra er een financieringsvraag, een eerste investeerder of een bankkrediet speelt.
- Scale (circa €5 tot €20 miljoen): een vaste controller of finance manager in huis wordt logisch, vaak met een fractional CFO erboven die het strategische deel draagt en de board bedient.
- Volwassen (boven circa €20 miljoen, of met private equity): een vaste CFO, met een eigen team. Fractional of interim komt dan vooral in beeld voor projecten (overname, systeemmigratie) of om een vacature te overbruggen.
Let ook op de wettelijke drempels. Een bedrijf dat twee jaar achter elkaar aan twee van de drie criteria voldoet (activa boven €7,5 miljoen, netto omzet boven €15 miljoen, gemiddeld 50 of meer medewerkers) is middelgroot en daarmee in de regel verplicht tot een accountantscontrole. Wie die grens nadert, heeft een controller nodig die het jaar audit ready oplevert. Zie audit ready.
Welke signalen zeggen dat het tijd is?
Herken je drie of meer van deze signalen, dan zit je waarschijnlijk een fase achter met je finance functie:
- De maandcijfers zijn pas na drie weken of later beschikbaar, of alleen per kwartaal.
- Je als founder besteedt meer dan een dag per week aan finance: facturen goedkeuren, debiteuren nabellen, Excel bijwerken.
- Je wordt verrast door het banksaldo, bijvoorbeeld in de maand van de btw afdracht.
- Je weet niet precies welk product, welke klant of welk kanaal geld verdient.
- Een bank of investeerder vraagt om maandrapportage, een forecast of covenant rapportage.
- Er staat een investeringsronde, overname of uitbreiding naar het buitenland op de planning.
- Je boekhouder krijgt vragen die eigenlijk controllervragen zijn ("waarom is de marge gedaald?").
Meer signalen die specifiek over de boekhouding gaan, staan in 5 signalen dat je de boekhouding ontgroeid bent.
Vast in dienst, interim of fractional?
Drie vormen, elk met een eigen toepassing:
- Vast in dienst: maximale beschikbaarheid en kennis van het bedrijf. Past wanneer er fulltime werk is op het niveau van de functie. Nadeel: hoge vaste kosten, een lange wervingstijd en het risico dat één persoon alle kennis heeft.
- Interim: tijdelijk, vaak (bijna) fulltime, voor een duidelijke klus of om een vacature te overbruggen. Snel inzetbaar, maar duur per dag en gericht op een einddatum.
- Fractional: structureel parttime, bijvoorbeeld twee tot vier dagen per maand. Je koopt het niveau van een CFO zonder de kosten van een fulltime CFO. Past bij bedrijven die het denkwerk nodig hebben, maar niet vijf dagen per week.
De beslisregel: is er minder dan drie dagen per week werk op het niveau van de functie, dan is vast in dienst te duur. Je betaalt dan een CFO salaris voor werk dat voor een groot deel op controller of boekhouder niveau ligt.
Rekenvoorbeeld: wat kost welke vorm?
Volgens de Salarisgids 2026 van Robert Half liggen de bruto jaarsalarissen in Nederland als volgt (25e, 50e en 75e percentiel):
- Financial controller: €69.785, €82.125 en €90.254.
- CFO: €147.211, €170.879 en €220.125.
Daar komen werkgeverslasten, pensioenpremie, eventuele bonus en wervingskosten nog bij. Een CFO op het mediane salaris kost je dus ruim €14.000 per maand alleen al aan brutoloon, nog voor die lasten.
Interim dagtarieven verschillen sterk per sector, opdrachtduur en senioriteit. We noemen hier bewust geen marktgemiddelde, omdat openbare cijfers daarover niet betrouwbaar genoeg zijn. Vraag bij een interim offerte altijd naar het tarief per dag en de verwachte dagen per maand, zodat je kunt vergelijken op maandkosten.
Een praktijkvoorbeeld: een scale-up met €4 miljoen omzet heeft maandelijks circa 16 uur CFO werk nodig (forecast, bankoverleg, board) en circa 32 uur controller en boekhoudwerk (afsluiting, aansluitingen, rapportage). Tegen de standaard uurtarieven van OneStone (senior €125, junior €75) is dat 16 × €125 plus 32 × €75, samen €4.400 per maand. De vergelijking met vast personeel: een mediane controller (circa €6.850 per maand bruto) plus een CFO zou ruim €21.000 per maand kosten, exclusief werkgeverslasten. Het precieze maandbedrag voor je situatie bereken je met de rekentool op onze tarievenpagina; je betaalt één vast maandbedrag, zonder nacalculatie.
Het punt van deze vergelijking is niet dat fractional altijd goedkoper is. Het punt is dat je betaalt voor het niveau dat het werk vraagt. Groeit het CFO werk naar drie dagen per week of meer, dan wordt een vaste CFO de betere keuze.
Wat doet een fractional CFO in de eerste 90 dagen?
Een goede fractional CFO begint niet met strategie, maar met de fundering. Zo ziet een typisch traject eruit:
- Dag 1 tot 30, diagnose en grip op cash: kwaliteitsscan van de administratie (aansluitingen, openstaande posten, grootboekschema), inzicht in contracten, financiering en fiscale structuur, en een eerste 13 weken cashflowforecast. Resultaat: een lijst met risico's en snelle winst, zoals debiteuren die te lang openstaan.
- Dag 31 tot 60, ritme en rapportage: een vaste maandafsluiting met een duidelijke planning (zie de maandafsluiting in 5 werkdagen), een maandrapportage met een KPI dashboard en afspraken over wie betalingen goedkeurt.
- Dag 61 tot 90, vooruitkijken: een forecast van 12 tot 18 maanden met scenario's, een financieringsplan of voorbereiding op een ronde, en een roadmap voor het finance team: wat besteden we uit, wat halen we in huis, en wanneer.
Na 90 dagen moet je drie dingen hebben: betrouwbare maandcijfers op een vaste dag, zicht op je cash voor het komende kwartaal en een plan voor het komende jaar. Ontbreekt een van de drie, vraag dan waarom.
Welke fouten zien we bij het inhuren van finance capaciteit?
- Te vroeg een vaste CFO: een dure senior die het grootste deel van de week boekhoudkundige achterstanden wegwerkt. Dat frustreert de CFO en kost je het verschil in salaris.
- De controllerlaag overslaan: een strategische adviseur bovenop een boekhouder die per kwartaal afsluit. De adviezen zijn dan zo goed als cijfers van drie maanden oud.
- Selecteren op cv in plaats van fase: een CFO uit een beursgenoteerd bedrijf is niet automatisch de juiste persoon voor een scale-up van veertig mensen. Vraag naar ervaring in je fase en met je bedrijfsmodel.
- Geen overdracht vastleggen: bij interim en fractional rollen moet alles in de administratie en een gedeelde map staan, niet in iemands hoofd of mailbox.
- Wachten tot de ronde start: een investeerder ziet in de due diligence direct of de finance functie er al stond of er in zes weken is neergezet (zie investor ready).
Checklist: zo kies je de juiste rol
- Schrijf op welke beslissingen er de komende twaalf maanden aankomen: financiering, overname, nieuwe markt, prijswijziging.
- Beoordeel de basis: zijn de maandcijfers binnen vijf werkdagen af, sluiten bank, debiteuren en crediteuren aan?
- Is de basis niet op orde, begin dan bij boekhouding en controlling, niet bij een CFO.
- Schat het aantal uren per maand per niveau: boekhouding, controlling, CFO.
- Kies per niveau vast, interim of fractional, op basis van het aantal dagen per week.
- Leg vooraf vast wat er na 90 dagen moet staan, en evalueer daarop.
Wat dit voor je betekent
Je hoeft niet te kiezen tussen een boekhouder die alleen terugkijkt en een dure CFO die vooral achterstanden wegwerkt. Het werk op elk niveau kan worden gedaan door iemand van het juiste niveau, in de omvang die je nu nodig hebt.
Zo vult OneStone dat in met Finance-as-a-Service: een compleet finance team op maat, van het verwerken van facturen en betaalbatches tot maandafsluiting, rapportage en forecasting, met advies op CFO niveau. Je krijgt een vast team in plaats van één persoon, werkt in Moneybird of Exact Online en betaalt één vast maandbedrag op basis van werkzaamheden, frequentie en uren. Heb je vooral behoefte aan het strategische deel, dan kan dat ook als fractional CFO of via controller inhuren.
Let op: Dit artikel is met zorg samengesteld en is bedoeld als algemene toelichting. Het vormt geen persoonlijk advies. De omzetindicaties per fase zijn vuistregels uit de praktijk en de salarisgegevens zijn marktindicaties uit de genoemde bron; je situatie kan tot een andere uitkomst leiden. Overleg altijd met je adviseur voordat je beslissingen neemt.
Veelgestelde vragen
- Wat is het verschil tussen een controller en een CFO? Een controller zorgt dat de cijfers kloppen, tijdig zijn en verklaard worden: maandafsluiting, rapportage, budget en interne beheersing. Een CFO gebruikt die cijfers om vooruit te sturen en is verantwoordelijk voor financiering, forecast en strategische financiële keuzes.
- Vanaf welke omzet heb ik een CFO nodig? Er is geen vaste grens. Als vuistregel wordt fractional CFO capaciteit zinvol vanaf circa €1 tot €2 miljoen omzet zodra er een financieringsvraag speelt, en een vaste CFO vanaf circa €20 miljoen of bij een private equity investeerder.
- Wat is een fractional CFO? Een ervaren CFO die structureel parttime voor je bedrijf werkt, bijvoorbeeld twee tot vier dagen per maand. Je krijgt het niveau van een CFO, maar betaalt alleen voor de tijd die je nodig hebt.
- Wat is het verschil tussen interim en fractional? Interim is tijdelijk en vaak (bijna) fulltime, bijvoorbeeld om een vacature te overbruggen. Fractional is structureel en parttime, zonder vaste einddatum.
- Kan een boekhouder ook controllertaken doen? Deels. Een sterke boekhouder kan de maandafsluiting en aansluitingen verzorgen, maar analyse van afwijkingen, budgettering en interne beheersing vragen een ander profiel. Bij OneStone worden die taken binnen hetzelfde team door de juiste mensen gedaan.
Bronnen
- Robert Half, Salaris als Financial Controller, bijgewerkt voor 2026 (https://www.roberthalf.com/nl/nl/baan-details/financial-controller)
- Robert Half, Salaris als CFO, bijgewerkt voor 2026 (https://www.roberthalf.com/nl/nl/baan-details/cfo)
- KVK, In welke bedrijfsklasse valt je bedrijf? (https://www.kvk.nl/deponeren/in-welke-bedrijfsklasse-valt-je-bedrijf/)
- Rijksoverheid, Minder bedrijven verplicht tot accountantscontrole en bestuursverslag (https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/12/22/minder-bedrijven-verplicht-tot-accountantscontrole-en-bestuursverslag)
Lees ook: KPI dashboard voor founders: de 8 tot 12 cijfers die je echt nodig hebt · Investor-ready: wat due diligence echt van je vraagt · 5 signalen dat je de boekhouding ontgroeid bent
Liever laten regelen?
Wil je een finance team dat meegroeit, van boekhouding tot CFO niveau, zonder drie vacatures te openen? Bekijk Finance-as-a-Service of fractional CFO en plan een vrijblijvende kennismaking.
